De Avergeten is geen officieel erkend natuurreservaat, maar wel een groot park- bos- en recreatiedomein. Het is erkend als provinciaal domein.
Het bestaat uit 4 grote delen die samen het groendomein vormen:
- Het oude historische bos
- Het kleine natuurreservaat de kweken
- De Boerderij
- De Hallaaraard
Het ontstaan van de Averegten
Op basis van historische kaarten bekijken we hoe het Averegtenbos is veranderd tot het huidige groendomein.
Op de Ferarriskaart (1771 - 1778) is te zien dat het huidige Averegtenbos toe al bestond. Het was een loofbos dat dienst deed als jachtwarande van het kasteel d'Itegem. Het kasteel ligt nog steeds aan de noordrand van het bos en is nu gekend als kasteel Isschot.
Een kaart uit 1881 (Militair Cartografisch instituut) toont een uitbreiding van het Avergetenbos met naaldbomen. Dit deel van het bos werd een productiebos. Er werden 2 boswegen aangelegd.
Een NGI-kaart van 1904 toont dat de Averegten ongeveer zijn huidige omvang bereikt. In de omgeving worden veel boerderijen opgericht. Dit zorgde ervoor dat het aantal houtkanten in de omgeving tijdens deze periode sterkt is afgenomen.
In 1939 bestaat het Avergetenbos voornamelijk uit loofbomen. Enkele delen zijn wel gewijzigd in weilanden, maar andere delen werden opnieuw bebost. Het is een van de weinige grote loofbossen in Vlaanderen.
Een topografische kaart van het NGI uit1969 toont dat het landschap opnieuw is gewijzigd. Er is een uitgebreid netwerk van dreven ontwikkeld en er zijn 4 vijvers te zien in het bos.Er werden ook 3 kleine stukken ontbost en ingericht als weiland.
Het Averegtenbos breidde nadien nog verder uit. Er zijn enkele wegen die het bos ingaan en toegang geven tot enkele parkings. Zo krijgen bezoekers makkelijker toegang tot het bos.
Vandaag de dag is de Averegten vooral gekend als een recreatiedomein. Bezoekers kunnen het domein verkennen via enkele wandelroutes en kinderen kunnen zicht uitleven in enkele speelzones. Buiten het natuureducatief centrum is er ook een plantentuin, een bijenhal, een blok hut en de Boerderij. Naast deze recreatieve en educatieve functies is er ook veel aandacht voor verhogen van de biodiversiteit. De lokale werkploegen zorgen voor het beheer van het domein. Hiervoor is een beheerplan opgesteld dat goedgekeurd is door het agentschap het agentschap natuur en bos.
